Verplicht pensioenfonds: wanneer moet je als werkgever aansluiten?

Ben je als werkgever verplicht om je aan te sluiten bij een pensioenfonds? Dat hangt vooral af van de werkzaamheden van je bedrijf. In veel sectoren geldt verplichte deelname aan een bedrijfstakpensioenfonds (BPF). Ook als je geen cao hebt of al een pensioenregeling bij een verzekeraar hebt afgesloten, kan deze verplichting gelden. Daarom is het belangrijk om te controleren of jouw organisatie onder een verplicht pensioenfonds valt.

Wanneer is een pensioenfonds verplicht?

In Nederland is een pensioenregeling voor werknemers niet in alle gevallen wettelijk verplicht. Maar voor bedrijven die onder de werkingssfeer van een verplichtgesteld bedrijfstakpensioenfonds vallen, geldt die verplichting wel. Dit is geregeld in de Wet verplichte deelneming in een bedrijfstakpensioenfonds 2000.

Een bedrijfstakpensioenfonds verzorgt de pensioenregeling voor werknemers in een bepaalde sector, zoals de bouw, metaal of zorg. Welke werkgevers zich verplicht moeten aansluiten, staat beschreven in het verplichtstellingsbesluit van het betreffende pensioenfonds. Dit wordt de werkingssfeer genoemd.

Het gaat daarbij om de daadwerkelijke bedrijfsactiviteiten. De inschrijving bij de Kamer van Koophandel, de SBI-code of de sectorindeling van de Belastingdienst kan een aanwijzing zijn, maar bepaalt op zichzelf niet of aansluiting verplicht is.

Bij welk pensioenfonds hoort mijn bedrijf?

Wil je weten of voor jouw bedrijf een verplicht pensioenfonds geldt? Dan kun je beginnen met een BPF-check. De Pensioenfederatie heeft hiervoor de website Bij welk pensioenfonds hoor ik? ontwikkeld. Daar kun je zoeken op basis van onder andere je SBI-code, sectorcode of bedrijfsactiviteiten.

Deze online controle geeft een eerste indicatie. De uitkomst is geen definitieve beoordeling. Vooral bij bedrijven met verschillende activiteiten kan het lastig zijn om te bepalen welke verplichtstelling van toepassing is.

Wat houdt een BPF-check of werkingssfeeronderzoek in?

Bij een werkingssfeeronderzoek wordt onderzocht of de bedrijfsactiviteiten onder de verplichtstelling van een bedrijfstakpensioenfonds vallen. Hiervoor worden de feitelijke werkzaamheden vergeleken met de omschrijving in het verplichtstellingsbesluit.

Afhankelijk van de regels van het pensioenfonds wordt onder andere gekeken naar:

• De werkzaamheden die binnen het bedrijf worden uitgevoerd.
• De verdeling van de werkzaamheden over verschillende bedrijfsactiviteiten.
• De omzet, loonsom of gewerkte uren per activiteit, als deze gegevens voor de verplichtstelling relevant zijn.
• De toepasselijke verplichtstellingsbesluiten en eventuele wijzigingen daarin.
• De historische bedrijfsactiviteiten, wanneer ook het verleden moet worden onderzocht.

Een werkingssfeeronderzoek geeft een onderbouwde beoordeling van de verplichting om je aan te sluiten. In complexe situaties blijft er soms ruimte voor verschil van inzicht over de uitleg van een verplichtstellingsbesluit.

Wat als je ten onrechte niet bent aangesloten?

Als je bedrijf onder een verplichtstelling valt, moet je in beginsel deelnemen aan het betreffende pensioenfonds. Dat geldt ook als je niet wist dat aansluiting verplicht was.

Een pensioenfonds kan achterstallige pensioenpremies vorderen over de periode waarin de verplichting al gold. Daardoor kan een aanzienlijke financiële verplichting ontstaan. Ook kunnen werknemers pensioenaanspraken hebben terwijl de werkgever nog geen premies heeft afgedragen.

Hoe ver een pensioenfonds premies met terugwerkende kracht kan vorderen, hangt onder andere af van de toepasselijke verjaringsregels en de omstandigheden. Ga er daarom niet zonder meer van uit dat de financiële gevolgen tot vijf jaar beperkt blijven.

Wanneer moet je de verplichte deelname opnieuw controleren?

Ook als je eerder hebt vastgesteld dat aansluiting niet verplicht is, kan dat veranderen. Bijvoorbeeld wanneer je bedrijf nieuwe activiteiten gaat uitvoeren, een andere onderneming overneemt of de verhouding tussen bedrijfsactiviteiten verandert.

Daarnaast kunnen verplichtstellingsbesluiten van pensioenfondsen worden gewijzigd. Het is daarom verstandig om bij belangrijke veranderingen opnieuw te controleren of je bedrijf onder een verplichtstelling valt.

Kun je vrijstelling krijgen van een verplicht pensioenfonds?

In bepaalde situaties is vrijstelling van deelname mogelijk. Bijvoorbeeld wanneer je bedrijf onder specifieke voorwaarden een bestaande pensioenregeling heeft. Hiervoor gelden wettelijke eisen en de regels van het betreffende pensioenfonds.

Een eigen pensioenregeling bij een verzekeraar of premiepensioeninstelling betekent dus niet automatisch dat je bent vrijgesteld. Laat vooraf beoordelen of vrijstelling mogelijk is en welke voorwaarden daarbij gelden.

Zekerheid over verplichte deelname aan een pensioenfonds

Twijfel je of jouw bedrijf verplicht moet deelnemen aan een bedrijfstakpensioenfonds? Of heb je bericht ontvangen van een pensioenfonds dat je je moet aansluiten? Dan is het verstandig om je situatie zorgvuldig te laten onderzoeken.

De pensioenadviseurs van VMD Koster werken hiervoor samen met onze collega's van BPF-CAO Auditbureau. Zij zijn gespecialiseerd in werkingssfeeronderzoek en kunnen beoordelen of een verplichtstelling van toepassing is. Ook kunnen zij ondersteunen wanneer er discussie ontstaat met een pensioenfonds.